بیزینس مدل در کسب وکارهای ورزشی

بیزینس مدل (بوم مدل) کسب‌وکار یا  Business Model Canvas  ابزار استراتژیک است که به شما اجازه می‌دهد مدل کسب‌وکار خود را طراحی، خلق و توصیف کنید.
امروزه با پیشرفت صنعت ورزش و رشته تربیت‌بدنی و علوم ورزشی در ایران، شاهد ظهور وگسترش کسب‌وکارهای ورزشی هستیم.
که همین امر موجب آن شده که ما بیشتر با مفهوم بیزینس مدل در راه‌اندازی کسب‌وکار ها ورزشی آشنا بشویم.

بوم مدل کسب وکار

مفهوم مدل کسب‌وکار را می‌توان موارد زير هم در نظر گرفت:

مدل کسب‌وکار تقابل دو نیم کره راست و چپ مغز در قالب یک فرآیند خلاقیت محور.
مدل کسب‌وکار ساختار ساده‌ای از واقعيت است.
بوم مدل کسب و کار دی ان ای سازمان و کسب و کار ورزشی است.
خلاصه‌ای از اين‌که کسب‌وکار ورزشی شما برای چه کس و چگونه خدمات می دهد.
مدل کسب‌وکار غربال برو نرو است.

مدل کسب‌وکار فرآیندی از فعاليت‌هاي به‌هم‌پيوسته است که به کسب‌وکار ورزشی کمک مي‌کند تا فراتر از مرزهاي خود برود.
بنابراین برای موفقیت کارآفرین های ورزشی در خلق کسب‌وکار در این صنعت منحصر به فرد نقش طراحی مدل کسب‌وکار پررنگتر می‌شود و  این سوال پیش می‌آید.

طراحی مدل کسب و کار(بیزینس مدل)در صنعت ورزش 

مدل کسب و کار ورزشی مناسب مدلی است که بتواند به کسب درآمد منجر شود.
اکنون شما می‌دانید که مدل کسب و کار پاسخ به سوالات زیر است:

  • چه محصول یا خدمتی عرضه می‌کنید؟
  • به چه قیمتی می‌فروشید؟
  • از چه طریقی می‌فروشید؟
  • به چه کسانی می‌فروشید؟
  • خدمات پس از فروش شما چگونه است؟
  • فروشندگان شما چه کسانی هستند؟
  • ارائه خدمات/محصولات چه هزینه‌هایی در بر دارد؟
  • ارائه محصولات/خدمات چه هزینه‌هایی در بر دارد؟
  • فعالیت‌های اساسی و منابع اساسی در راستای ارائه محصول و خدمت چیست؟
  • درآمد و سود بنگاه از چه طریقی تامین می‌شود؟
  • درآمد و سود بنگاه چقدر است؟

چرا بوم مدل کسب‌وکار(بیزینس مدل)اهمیت و ضرورت دارد؟

از گذشته تاکنون دانشجویان و دانش‌آموختگان تربیت‌بدنی بسیاری به‌منظور راه‌اندازی واحدهای تندرستی و سلامت و کمک به اشتغال و اقتصاد کشور به نام باشگاه‌های ورزشی تسهیلاتی از بانک‌ها دریافت می‌کرده‌اند و به دلیل نداشتن استراتژی و مدل کسب‌وکار مناسب در کار خود شکست می‌خوردند. به‌منظور جلوگیری از این امر امروزه بانک‌ها برای اعطای تسهیلات به واحدهای مرتبط با صنعت ورزش در ابتدا درخواست اسنادی تحت عنوان طرح کسب‌وکار (نیازمند نوشتن بوم مدل کسب‌وکار هستید؟) و مدل کسب‌وکار می‌نمایند. ارزیابی مدل کسب‌وکار به سرمایه‌گذار و وام‌دهنده قدرت کافی برای اطمینان یا عدم اطمینان به کسب‌وکار می‌دهد. درنتیجه شما با ارائه مدل کسب‌وکارتان باید بتوانید از طرح کسب‌وکار دفاع کنید.

بوم کسب و کار اولین بار توسط فردی به نام الکساندر استروالدر (Alexander Osterwalder) معرفی شد.

این بوم بوم ابزار ساده تصویری و در عین حال بسیار قدرتمند است که ۹ بخش سازنده‌ی مدل‌کسب و کار را توصیف می‌کند. این بخش‌ها شامل بخش‌(های) مشتریان، ارزش پیشنهادی، کانال(های) توزیع، ارتباط با مشتریان، جریان درآمد، فعالیت‌های اصلی، منابع اصلی، شرکای(تجاری) کلیدی و ساختار هزینه‌ها است.در ادامه هر قسمت شرح داده می شود:

بخش مشتریان_Customer Segmentation

این بخش به شناسایی افرادی می‌پردازد که حاضر هستند به ازای محصول و خدمات ورزشی شما پول بپردازند. در این بخش به پاسخ چنین سوالاتی می‌پردازید:

  • آیا مشتریان شما سازمان‌ها هستند؟
  • آیا افراد هستند؟
  • چه مسئله و نیازی دارند؟

ارزش‌های پیشنهادی_Value Proposition

پیشنهادهای مختلفی که در قالب محصول و خدمات متنوع به مشتری ارائه می‌شود که در این قسمت قرار دارند. این کارها به منظور دسترسی آسان‌تر مشتریان، کاهش ریسک، پیشنهادهای تشویقی کاهش قیمت، برند سازی، عملکرد بهتر و سفارشی سازی محصول یا خدمات انجام می شوند. به طور مثال ارزش پیشنهادی یک باشگاه تندرستی می‌تواند ارائه خدمات به مشتریان در گروه های سنی مختلف (هر ساعتی از شبانه روز و از هر منطقه‌ای در دسترس) و هزینه پایین (به دلیل عدم نیاز به امکانات فیزیکی) باشد.

در این بخش سوال اصلی به شرح زیر است:

  • چه مسئله یا مشکلی از مشتری را حل می‌کنید؟
  • در چه قالبی مسئله را حل می‌کنید؟ ( محصولات و خدمات)

کانال‌های توزیع _Channels

این قسمت برای افزایش دسترسی به بازار و مشتریان طراحی شده است. باشگاه یا مجموعه ورزشی می‌تواند به شیوه های مختلف دسترسی به مشتری داشته باشد که این روش‌ها در این قسمت مشخص می شوند. به طور مثال حضور درمنزل، ارسال مربی همگی می‌توانند از عوامل کانال‌های توزیع باشند. هرچه دسترسی مشتریان به شما ساده‌تر باشد، احتمال فروش بیشتر است. در این بخش به موضوعات زیر پرداخته می‌شود:

  • چه راهی بیشترین دسترسی را به مشتری ارائه می‌کند؟
  • برای مشتری چه کانالی سریع‌تر است؟
  • برای مشتری چه کانالی ارزان‌تر است؟
  • برای مشتری چه کانالی ارزشمند است؟

ارتباط با مشتریان_Customer Relationships  

در عصر حاضر یکی از واحد های مهم هر سازمان و کسب و کار بخش ارتباط با مشتری است. ارتباط با مشتری یعنی ارتباط با بازار قبل از خرید (ارائه اطلاعات کافی به بازار)، حین خرید(پاسخگویی به مشتریان راغب و ارائه اطلاعات مفید به آنها) و پس از خرید(خدمات پس از فروش). در این قسمت شیوه های مختلف ارتباط عمومی با مشتری و پاسخگویی مشخص می شود.

در اینجا سوالاتی مطرح می‌شود از جمله:

  • مشتریان به چه خدمات و اطلاعاتی نیازمند هستند؟
  • از چه کانالی با ایشان در ارتباط هستیم؟(پیامک، مکالمه تلفنی، حضوری، سرویس اینترنتی و …)
  • بخش‌های مختلف مشتریان چه نیازهایی دارند؟( مثلا مشتریان سازمانی چه خدماتی نیاز دارند؟ اشخاص غیر سازمانی چه خدماتی نیاز دارند؟)

جریانهای درآمدی_Revenue Streams

یکی دیگر از قسمت‌های مهم شیوه درآمدزایی در کسب و کارهای ورزشی مختلف است. در این قسمت شیوه‌های مختلف درآمدزایی مانند تبلیغات، حق عضویت، اجاره، فروش و دیگر روش‌های مختلف کسب درآمد قرار می‌گیرد.

  • مشتریان از ما چه خدمت و محصولاتی می‌خرند؟
  • به تفکیک از هر جریان درآمدی چه انتظاری داریم؟
  • شیوه پرداخت و خرید چگونه باشد؟( آنلاین؟ اعتباری؟ قسطی؟ و …)

 منابع کلیدی_Key Resources

این بخش نشان‌دهنده نیازمندی شما به مواد اولیه، دانش، تکنولوژی و فرآیندی است که به شما در ارائه ارزش پیشنهادی کمک می‌کند. هر آنچه در راستای ارائه ارزش پیشنهادی نیازمند هستید، بخش منابع کلیدی کسب و کارتان را می‌سازد. از جمله موضوعاتی که این بخش بررسی می‌شود به شرح زیر است:

  • در راستای ارائه ارزش پیشنهادی به مشتری چه منابعی مورد نیاز است؟
  • کانال‌های توزیع و ارتباطی با مشتری چه منابعی نیاز دارند؟

   فعالیت ها ی کلیدی_Key Activities   

مهم‌ترین فعالیت و خدماتی که مجموعه ورزشی ما برای کسب درآمد انجام می‌دهد و یا قصد انجام آن را دارد در این قسمت مشخص می‌شود. از جمله مواردی که این بخش پاسخ می‌دهید موارد زیر است:

  • ایجاد ارزش پیشنهادی در قالب محصول/خدمت چه فعالیت و برنامه‌های اجرایی نیاز دارد؟
  • ارتباط با مشتریان نیازمند چه فعالیت‌هایی است؟
  • کانال های توزیع چه فعالیتی باید داشته باشند تا به بازار دسترسی داشته باشید؟

شرکای تجاری_Key Partners    

در این بخش از بوم باید شرکای خود مانند سرمایه‌گذار را مشخص کنید و هدف از شراکت نیز مشخص شود. این شرکا می‌توانند تامین‌کنندگان، وام‌دهندگان و شرکت‌هایی که فعالیت‌هایتان را به آنها برونسپاری می‌کنید باشند. از جمله موارد بررسی این بخش موضوعات زیر است:

  • در راستای ارائه ارزش پیشنهادی تامین‌کنندگان چه نقشی ایفا می‌کنند؟
  • به منظور ارائه ارزش پیشنهادی سرمایه‌گذاران چه نقشی ایفا می‌کنند؟
  • چه بخشی از فعالیت‌ها را می‌توان برونسپاری کرد؟ این فعالیت‌ها به چه کسانی برونسپاری می‌شوند؟

ساختار هزینهها_Cost Structure   

هر کسب و کار ورزشی برای انجام کارهای مختلف نیاز به صرف هزینه دارد. این هزینه‌ها عموما شامل هزینه‌های ثابت، هزینه متغیر و ترکیبی از این دو می‌شود. از جمله هزینه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • هزینه‌های منابع کلیدی چقدر هستند و چه سرفصل‌هایی دارند؟
  • هزینه‌های فعالیت‌های کلیدی چقدر هستند و چه سرفصل‌هایی دارند؟

بوم کسب و کار با ارائه یک راهنمای تصویری  کامل می تواند قسمت های مختلف یک سازمان ورزشی را به تصویر بکشد. در نتیجه شناسایی راندمان کسب و کار و عملیات سازمانی ساده‌تر می‌شود. این بوم می تواند به صورت پوستر یا تابلو روی دیوار نصب شده و به آسانی برای مدیران قابل مشاهده باشد.

 نمونه مدل کسب و کار (بیزینس مدل)

وقت آن رسیده که مدل کسب و کار مد نظر خودتان را طراحی کنید. با بوم(Canvas) کسب و کار زیر آغاز کنید و روی کاغذ بیاورید.

 

مژده: در کارگاه «طراحی بوم مدل کسب و کار»(بیزینس مدل) در کسب وکار های ورزشی من کلیه این موارد را ارائه خواهم داد.